Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đình Lâu và nỗi niềm gìn giữ điệu hát Trống quân

Thứ tư - 25/03/2020 14:26
Sau nhiều năm miệt mài nghiên cứu, sưu tầm, tuyên truyền, phổ biến điệu hát Trống quân, năm 2019, ông Nguyễn Đình Lâu, xã Liêm Thuận, huyện Thanh Liêm được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” vì đã có công lao trong việc bảo tồn di sản phi vật thể của dân tộc.

Danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” không chỉ là sự ghi nhận, là niềm vinh dự lớn lao, mà còn là nguồn động viên, khích lệ, cổ vũ ông Lâu tiếp tục công việc bảo tồn, gìn giữ, phát huy những làn điệu hát Trống quân.

Nghe nhan uu tu Nguyen Dinh Lau

Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đình Lâu trò chuyện với phóng viên Báo Hà Nam.

 Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đình Lâu sinh ra và lớn lên ở vùng chiêm trũng Liêm Thuận. Từ nhỏ, ông Lâu đã quen với cảnh mùa mưa nước ngập trắng đường, trắng đồng, phương tiện chính đi lại của người dân là những chiếc thuyền câu nhỏ bé. Trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày, thỉnh thoảng ông Lâu lại chợt nghe được đôi ba câu hát Trống quân cổ sâu lắng và da diết của các bà, các mẹ trong lúc ru con, ru cháu, trong lúc làm đồng vất vả... 

Làn điệu hát Trống quân của quê hương đã in đậm trong tâm trí ông từ thuở đó. Năm 1965, rời quê hương, ông tham gia lực lượng thanh niên xung phong chống Mỹ, cứu nước. Năm 1983 về nghỉ hưu tại quê hương, có thời gian rảnh rỗi, lúc này ông Lâu bắt đầu nghĩ tới việc đi sưu tầm những làn điệu hát Trống quân cổ của quê hương. 

Thuận lợi là năm 1985 ông được giao nhiệm vụ làm cán bộ văn hóa xã. Công việc của một cán bộ văn hóa giúp ông có nhiều cơ hội biết và tiếp xúc với những người biết về hát Trống quân cổ. Thời gian này, trong các buổi biểu diễn, giao lưu văn hóa văn nghệ ở địa phương, nếu có tiết mục hát Trống quân cổ ông Lâu đều hỏi và ghi chép lại cẩn thận, đầy đủ. Vào ngày nghỉ, ông cùng chiếc xe đạp cà tàng đi khắp các thôn xóm, gặp gỡ các cụ cao niên để sưu tầm những tư liệu, lời hát Trống quân xưa...

Qua hơn 30 năm dầy công nghiên cứu, sưu tầm, đến nay ông đã sưu tầm được (ông lưu giữ bằng hình thức chép tay, sau đó đóng thành quyển rất cẩn thận) 146 bài hát đúm, 98 bài hát đối đáp giao duyên, 18 bài hát địch vận trong thời kỳ chống Pháp 1945-1954… Quá trình đi sưu tầm, nghiên cứu, ông cũng tìm hiểu kỹ về nguồn gốc của hát Trống quân, ngày hội hát Trống quân, ý nghĩa của hát Trống quân trong đời sống của người dân xưa, nắm được những nét độc đáo, riêng biệt chỉ có ở hát Trống quân Liêm Thuận.

Năm 2006, mong muốn bao năm của ông Lâu và những người yêu điệu hát Trống quân đã trở thành hiện thực, được sự quan tâm của các cấp, ngành chức năng, Câu lạc bộ (CLB) hát Trống quân Liêm Thuận chính thức được thành lập. Câu lạc bộ (CLB) hát Trống quân ra đời, ngoài nhiệm vụ gìn giữ, bảo tồn, phát huy những làn điệu hát Trống quân cổ của quê hương, các thành viên trong CLB còn trực tiếp sáng tác, biểu biễn những tiết mục mới dựa trên làn điệu hát Trống quân xưa để phục vụ nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu thưởng thức văn nghệ của người dân địa phương. Không chỉ là thành viên nòng cốt, tích cực của CLB, những năm qua, ông còn là người chủ động, nhiệt tình, trách nhiệm trong phối hợp vận động, tuyên truyền để đưa hát Trống quân vào các bậc học của xã. Ông cũng là người trực tiếp “soạn giáo án”, tham gia hướng dẫn hát Trống quân cho các em học sinh... 

Dù đã có rất nhiều nỗ lực, cố gắng, tâm huyết trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy làn điệu hát Trống quân của quê hương, nhưng Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đình Lâu vẫn luôn canh cánh trong lòng nỗi lo về thế hệ kế cận. Bởi, hát Trống quân có hai hình thức là hát trên cạn và hát dưới thuyền (trước kia chủ yếu là hát dưới thuyền); đặc trưng của hát Trống quân là hát đối đáp, nhạc cụ dùng để làm nhạc đệm là chum, thừng, thanh tre… tuy rất độc đáo nhưng chỉ phù hợp với cảnh chèo thuyền hát giữa đồng nước mênh mông sóng vỗ thuở xưa… Khi lời ca cất lên, người hát như vơi được nỗi vất vả nhọc nhằn; như bớt được nỗi buồn lẻ loi giữa mênh mông trời nước… Khi thanh tre gõ vào thừng tre vặn buộc vào hai bên mạn thuyền, âm thanh thình thì thình, thình thì thình… như lan tỏa nhẹ nhàng trên mặt nước mênh mông. 

Trong khi, các bạn trẻ trong độ tuổi lao động ở làng quê giờ chủ yếu đi làm cho các công ty, doanh nghiệp, phần lớn các bạn đều chung sở thích nhạc sôi động, phù hợp nhịp sống nhanh, hiện đại ngày nay. Các em học sinh trong các trường học tuy được giới thiệu, hướng dẫn hát Trống quân – điệu hát độc đáo của quê hương, nhưng vẫn thích các bài hát phù hợp với nhu cầu, với độ tuổi thơ trẻ của mình hơn…                         

Vẫn biết là khó, biết là còn nhiều thách thức, nhưng hiện nay, hằng năm ông Lâu và những người yêu thích, tâm huyết với điệu hát Trống quân trong CLB vẫn dàn dựng những tiết mục hát Trống quân mới; vẫn kiên trì tuyên truyền, hướng dẫn từng điệu hát, cách đánh nhịp cho các bạn trẻ quan tâm tới hát Trống quân… với mong muốn bảo tồn, gìn giữ và phát huy nét văn hóa độc đáo, đặc sắc chỉ có ở miền quê Liêm Thuận thân thương.

Nguồn tin: baohanam.com.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Liên kết

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây