Tổng Quan Tin Tức - Sự Kiện Điểm Tham Quan Dịch Vụ Du Lịch

Tìm hiểu hai kỳ lễ hội đền Lảnh Giang

Đăng lúc: Thứ ba - 20/10/2015 02:55 - Người đăng bài viết: Phan Luong
Xưa kia ở làng Yên Lạc (xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên) có một nhánh từ sông Cái (sông Hồng) uốn khúc lượn vào, nên dân gian trong vùng gọi là sông Lảnh Giang (Lảnh - nhánh, Giang - sông). Nhánh sông này đã mất từ lâu, nhưng ngôi đền của làng vẫn còn mang tên nó - đền Lảnh Giang.
    Đền Lảnh Giang có từ lâu đời, lần trùng tu cuối cùng vào niên hiệu Bảo Đại 18 (1943). Đền nằm cạnh chân đê, quay mặt ra sông Hồng, kiến trúc kiểu chữ Công, gồm ba tòa với 14 gian lớn, nhỏ; tòa Trung đường làm theo kiểu chồng diêm hai tầng, 8 mái cong. Hai bên đền có nhà khách, mặt bằng nội công, ngoại quốc. Đền có nhiều mảng chạm khắc Tứ linh (long, li, quy, phượng) vừa trang nghiêm mà lại vừa mềm mại thanh thoát, sinh động.
     Lễ hội của lớp tín ngưỡng văn hóa sớm - Tín ngưỡng nông nghiệp cổ truyền...
    Thần tích của vị thần thờ phụng được ghi chép tại đền như sau: Thời Hùng Vương thứ 18 có nàng Quý ở trang An Cố, huyện Thụy Anh, phủ Thái Ninh, đạo Sơn Nam(1), một hôm ra biển tắm, có con thuồng luồng quấn nàng ba vòng, rồi bỏ đi. Về nhà nàng Quý mang thai, sau sinh ra một bọc. Nàng đem bọc thả ra biển. Bọc trôi đến cửa sông của trang Đào Động(2) thì vướng vào lưới của một người đánh cá tên là Nguyễn Minh. Ông Minh lấy dao rạch bọc thì bỗng thấy ba con rắn vùng mình lao ra. Sau đó, con rắn thứ nhất về trú ở cửa sông trang Đào Động; con rắn thứ hai về cửa sông trang Thanh Do(3); còn con rắn thứ ba về trú ở cửa sông trang Hoa Giám(4). Lại nói, khi Hùng Vương bị Thục chúa nổi dậy cướp ngôi, thì con rắn ở trang Đào Động biến thành một người mặt rồng, cao tám thước, mình cá chép, xưng tên là Vĩnh, xin được đi dẹp loạn. Ông Vĩnh rủ hai người em ruột cùng đi. Dẹp xong loạn, giúp Vua Hùng giữ yên ngôi báu, ba anh em ông Vĩnh về trang Đào Động khao quân, rồi về trang Hoa Giám bái yết thân mẫu.
     Đền Lảnh Giang thờ vị thần nguyên là con rắn thứ ba, vì vậy thần tích ở đây có tên gọi “Hùng triều nhất vị thủy thần nhất thế sự tích” (nghĩa là sự tích ra đời một vị thủy thần triều vua Hùng). Người dân làng Yên Lạc xưa kia tôn phong vị thần này là Quan Lớn Đệ Tam. Quan Lớn Đệ Tam cư ngụ và cai quản sông Lảnh Giang nên còn được gọi là Quan Lớn Tuần Lảnh.Hàng năm, làng mở hai kỳ lễ hội để tưởng nhớ Ngài:
       Kỳ tháng Sáu âm lịch (ÂL) được mở từ ngày 18 đến ngày 25 để tưởng niệm ngày “hóa” của Ngài. Đây là thời điểm cuối mùa Hạ nên khô hạn, nước sông xuống dòng tới mức thấp nhất. Quan Lớn Đệ Tam - Tuần Lảnh là thủy thần nên ngày “hóa” của Ngài theo tư duy nông nghiệp lúa nước ắt phải nằm trong tháng này. Tháng Sáu  cũng vừa mới kết thúc vụ thu hoạch lúa chiêm nên lương thực còn dồi dào, để tỏ lòng biết ơn Ngài ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu nên người dân làng Yên Lạc đã dâng cúng nhiều đồ tế lễ, thường gồm lợn lang (đen), xôi, rượu, bánh trái... Cùng với tế lễ, làng còn rước kiệu Thánh xung quanh đền, mở các trò hội như múa rồng, múa lân, múa sư tử, đánh võ gậy, chọi gà, bắt vịt dưới nước, chơi tổ tôm điếm; buổi tối và đêm về mở chiếu chèo sân đền.
     Kỳ lễ hội tháng Tám cũng được mở từ 18 đến 25 ÂL để tưởng nhớ ngày sinh của Ngài - tương thích với điểm cao con nước lên dòng giữa mùa Thu. Lễ vật cúng Thần và các trò hội cũng giống như ở kỳ lễ hội tháng Sáu. Nhưng độc đáo là lễ rước nước vào ngày 20. Đội rước nước gồm các nam thanh, nữ tú trang phục quần chùng áo dài, có kết hoa sen trước ngực. Đội hình rước được sắp xếp theo trình tự: đi đầu là con rồng vàng uy nghi lộng lẫy uốn lượn theo nhịp trống phách, đàn, nhị; tiếp đó là đội kỳ lân, đội bát âm, múa sinh tiền, đội bát bửu, lọng, tàn, kiệu rước nước, kiệu bát cống trên để bát nhang; sau cùng là kiệu võng công chúa Tiên Dung, rồi chiêng, trống... đi kèm.
      Đoàn rước nước xuất phát từ đền Lảnh Giang. Sau khi làm lễ xin phép Quan Lớn Đệ Tam - Tuần Lảnh thì mang đôi chóe thờ ở đền đặt lên kiệu rước ra sông. Ra đến sông, ông chủ tế và ông tiên chỉ làm lễ khấn xin nước vào chóe. Trên bờ trống dong, cờ mở, đàn, sáo vang động một vùng sông nước. Chóe nước được rước về đền dùng để tắm tượng (gọi là lễ Mộc dục).
      ... Và lớp tín ngưỡng văn hóa muộn - Tín ngưỡng buôn bán
     Làng Yên Lạc còn thờ công chúa Tiên Dung. Tiên Dung vốn là người ở Kinh đô Phong Châu (thuộc tỉnh Phú Thọ ngày nay), là con gái Vua Hùng thứ 18 (Hùng Duệ Vương). Nàng theo sông Cái xuống ngao du gặp Chử Đồng Tử (người làng Chử Xá, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên ngày nay) mà nên duyên vợ chồng, nên thiên tình sử của người Việt. Chử Đồng Tử quê ở bờ tả sông Hồng, mối tình với Tiên Dung xảy ra ở đó, nhưng người làng Yên Lạc vẫn cho rằng xảy ra bên bờ hữu thuộc làng mình, nơi mà Chử đã trần truồng vùi cát, Tiên Dung quây màn tắm, nước sông xói cát làm lộ Chử ra. Và thậm chí họ còn nhận công chúa Tiên Dung là con gái của Nguyệt Hoa phu nhân - một nữ Thủy thần được thờ ở làng (hiệu Nguyệt Hoa do vua Lê Thái Tổ phong cho bà Nguyễn Thị Phương - người làng, trong một lần vi hành qua Yên Lạc). Như vậy dân làng Yên Lạc đã hợp thức hóa công chúa Tiên Dung để từ đó coi Chử Đồng Tử là rể làng mình. Điều này cũng giải thích, ở Yên Lạc việc thờ Tiên Dung có tượng ở đình làng, còn thờ Chử Đồng Tử chỉ có bài vị; phản ánh kết quả mối quan hệ qua lại (giao lưu) về đời sống mọi mặt của cư dân giữa đôi bờ sông Hồng nơi đây, mà nở rộ nhất khi Phố Hiến xuất hiện rồi phồn thịnh. Điều chú ý nhất, huyền tích Tiên Dung - Chử Đồng Tử lúc này được phủ thêm một lớp tín ngưỡng mới - đó là tín ngưỡng buôn bán. Dân gian kể rằng, vợ chồng Tiên - Chử đã mở chợ Hà Thị (Hà - sông, Thị - chợ, biểu chỉ cảng thị Phố Hiến).
    Cảng thị Phố Hiến xuất hiện vào thế kỷ XV, phồn thịnh vào khoảng thế kỷ XVII - XVIII. Năm 1726, chính quyền Lê - Trịnh chuyển dời lỵ sở Sơn Nam từ bờ tả (Phố Hiến) sang bờ hữu sông Hồng, thuộc vùng đất Lảnh Giang, huyện Duy Tân (Tiên). Quan Lớn Đệ Tam - Tuần Lảnh đương nhiên không chỉ là biểu tượng tín ngưỡng nông nghiệp, mà còn thêm lớp tín ngưỡng buôn bán. Dân gian cho rằng, Ngài thường luôn phù giúp các thương thuyền thuận buồm mát mái và buôn bán thuận lợi trên sông Hồng. Vì thế, các thương lái thường ghé vào đền Lảnh Giang lễ bái Ngài. Lễ bái Ngài còn có mọi thành phần cư dân sông nước, đặc biệt là các thương gia lập nghiệp ở bên Phố Hiến. Tương truyền xưa kia người vào lễ đền Lảnh thường phải qua trình lễ ở đền thờ Cô Bơ Thoải (ngay cửa sông Lảnh Giang nên còn được gọi là đền Cửa Sông). Cô Bơ là dạng hàng cô trong tín ngưỡng thờ Mẫu Thoải (Thủy). Mẫu Thoải cai quản vùng Thủy phủ (cõi sông nước). Sau khi trình, người phúng bái thường đốt tiền giấy (hàng mã) lễ Cô Bơ, thay cho nộp phí qua tiền trạm.
      Đền Cô Bơ ngày nay được di dời và dựng mới ở sâu phía trong, mặt quay ra sông Hồng, cách đền Lảnh chưa đầy 50 mét. Kiến trúc đền đồ sộ, theo kiểu chồng diêm, mái cong lợp ngói nam, trong không gian thoáng đãng, cảnh quan sông nước thơ mộng.
       Kỳ lễ hội tháng Tám thường được dân làng Yên Lạc cho rằng, là để dành cho khách thập phương (lễ hội tháng Sáu dành riêng cho làng và các làng lân cận). Ông Nguyễn Văn Dương - già làng hiện nay thì nói cụ thể hơn: Kỳ hội tháng Tám làng mở ra là để dành cho dân thành thị (thường là dân Hà Nội, Hà Đông (cũ), Hải Phòng... và ở cả Thành phố Hồ Chí Minh). Về hiện tượng này, bài viết xin thử đưa ra đôi lời lý giải:
        Bắt đầu từ thế kỷ XIX trở đi, đoạn sông Hồng chảy qua nơi đây, bên thì lở, bên thì phù sa bồi đắp. Phố Hiến do phù sa bồi tụ cứ lùi sâu vào châu thổ, dần dà rồi mất hẳn vai trò cảng thị... Ở gần lại có sự xuất hiện và khẳng định vị thế của cảng biển Hải Phòng, xa hơn nữa trên đất nước là cảng sông Sài Gòn... Các thương gia lập nghiệp lâu đời tại Phố Hiến phải rời bỏ, dời cả gia đình và cơ sở kinh doanh (cơ nghiệp) hoặc lên Kinh kỳ (Thăng Long - Hà Nội) hoặc ra đất mới Hải Phòng, thậm chí có người vào Sài Gòn… tiếp tục làm ăn. Phải nói rằng, đây là cuộc di cư lịch sử của các thương gia Phố Hiến. Nhưng dù xa cách về không gian địa lý họ vẫn luôn hoài cảm về thời đã mất, nhớ về không gian văn hóa tâm linh nơi đây, thường luôn về thờ phụng vị thần Bất tử Chử Đồng Tử ở đền Đa Hòa, bên Phố Hiến và sang bên bờ hữu thờ cúng Quan Lớn Đệ Tam - Tuần Lảnh cùng Tiên Dung công chúa ở đền Lảnh Giang và Cô Bơ Thoải ở đền Cửa Sông. Việc hành hương này được họ truyền cho lớp lớp hậu duệ các đời sau sống ở các đô thị như vừa kể.
        Hiện nay, không chỉ vào hai kỳ lễ hội tháng Sáu và tháng Tám, ngay cả những ngày thường, ở đền Lảnh Giang và đền Cửa Sông lúc nào cũng đông khách thập phương đến thăm viếng và lễ bái. Họ sở cầu nơi ngài Quan Lớn Đệ Tam - Tuần Lảnh, ở công chúa Tiên Dung và Cô Bơ Thoải nhiều kỳ vọng khác nhau trong cuộc sống. Tín ngưỡng nông nghiệp cổ truyền và tín ngưỡng buôn bán trong Lễ hội ở đền Lảnh Giang là gợi nhớ về nguồn cội, khẳng định thêm "Lảnh Giang linh từ", ngõ hầu thu hút nhiều thành phần khách du lịch ngày nay đến thăm và lễ bái.

Nguồn tin: Tập san Văn hóa Hà Nam
 

Du lịch hà nam

Video clip

Du lịch hà nam

Du lịch hà nam

Đã xem: 1237
04/08/2013
Trần Thương linh từ

Trần Thương linh từ

Đã xem: 279
19/04/2017
Việt Nam - Vẻ đẹp bất tận

Việt Nam - Vẻ đẹp bất tận

Đã xem: 458
12/07/2016
Đền Lảnh Giang

Đền Lảnh Giang

Đã xem: 327
19/12/2016
Nhà hàng Lá Cọ 2

Nhà hàng Lá Cọ 2

Đã xem: 283
11/01/2017

Video


Thống kê

  • Đang truy cập: 14
  • Hôm nay: 238
  • Tháng hiện tại: 7361
  • Tổng lượt truy cập: 304970

Tiện ích

Thời tiết
Tỷ giá
  • Cần chắp cánh cho du lịch làng nghề

    Cần chắp cánh cho du lịch làng nghề

    Để tồn tại và phát triển, bên cạnh việc xây dựng...

    Đọc tiếp

    Cần chắp cánh cho du lịch làng nghề

    Để tồn tại và phát triển, bên cạnh việc xây dựng mẫu mã, chất lượng, phát triển du lịch đang được xem là giải pháp hữu hiệu nhằm khai thác thế mạnh của các làng nghề thủ công truyền thống Việt Nam.

    Chi tiết
  • Khám phá thế hệ nhà nghỉ mới của Nhật Bản

    Khám phá thế hệ nhà nghỉ mới của Nhật...

    Từ nhiều năm liền, du khách đến Nhật có thể chọn...

    Đọc tiếp

    Khám phá thế hệ nhà nghỉ mới của Nhật Bản

    Từ nhiều năm liền, du khách đến Nhật có thể chọn giữa hai loại khách sạn: kiểu Tây, hoặc kiểu nhà nghỉ truyền thống, ryokan. Tuy nhiên, thế hệ nhà nghỉ mới của Nhật Bản vừa không phải ryokan mà cũng chẳng phải theo kiểu Tây.

    Chi tiết
  • Bức tượng có thể được nhìn thấy qua một cái lỗ trên thân cây.

    Bức tượng có thể được nhìn thấy qua một...

    Theo Nhân dân Nhật báo, bức tượng bằng đất sét cao...

    Đọc tiếp

    Bức tượng có thể được nhìn thấy qua một cái lỗ trên thân cây.

    Theo Nhân dân Nhật báo, bức tượng bằng đất sét cao khoảng 60 cm, có thể được nhìn thấy qua một cái lỗ trên thân cây.

    Chi tiết
  • Chính phủ đề ra 8 nhiệm vụ tại Chương trình Hành động thực hiện Nghị quyết 08-NQ/TƯ

    Chính phủ đề ra 8 nhiệm vụ tại Chương...

    Ngày 6/10, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị...

    Đọc tiếp

    Chính phủ đề ra 8 nhiệm vụ tại Chương trình Hành động thực hiện Nghị quyết 08-NQ/TƯ

    Ngày 6/10, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị quyết 103/NQ-CP Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/1/2017 của Bộ Chính trị khóa XII về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

    Chi tiết
  • Ngôi nhà container như ‘sao nổ’ giữa sa mạc California

    Ngôi nhà container như ‘sao nổ’ giữa sa...

    Container đã tìm được vị trí mới trong ngành kiến...

    Đọc tiếp

    Ngôi nhà container như ‘sao nổ’ giữa sa mạc California

    Container đã tìm được vị trí mới trong ngành kiến trúc, dù có chi phí thấp nhưng đang được lựa chọn cho nhiều thiết kế sang trọng. Container chở hàng đã giúp thay đổi thế giới 60 năm trước khi trở thành công cụ chính trong ngành vận chuyển xuyên quốc gia. Ngày nay, container lại tìm được vị trí mới trong ngành kiến trúc, dù có chi phí thấp nhưng đang được lựa chọn cho nhiều thiết kế sang trọng.

    Chi tiết
  • Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực Hà Nam lần thứ I, năm 2017

    Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực Hà...

    Từ ngày 6-8/10/2017, tại Trung tâm Văn hóa tỉnh,...

    Đọc tiếp

    Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực Hà Nam lần thứ I, năm 2017

    Từ ngày 6-8/10/2017, tại Trung tâm Văn hóa tỉnh, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Nam đã tổ chức Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực Hà Nam lần thứ nhất năm 2017.

    Chi tiết
  • Lễ hội đền Trần Thương năm 2017

    Lễ hội đền Trần Thương năm 2017

    Sáng 9/10 (tức ngày 20 tháng 8 năm Đinh Dậu) tại...

    Đọc tiếp

    Lễ hội đền Trần Thương năm 2017

    Sáng 9/10 (tức ngày 20 tháng 8 năm Đinh Dậu) tại Di tích Quốc gia đặc biệt đền Trần Thương, xã Nhân Đạo, UBND huyện Lý Nhân đã long trọng tổ chức Lễ hội đền Trần Thương năm 2017 và Lễ tưởng niệm 717 năm ngày mất của Anh hùng dân tộc Trần Quốc Tuấn (20/8/1300 – 20/8/2017).

    Chi tiết
  • Lạc lối trong những khu chợ độc đáo nhất thế giới

    Lạc lối trong những khu chợ độc đáo nhất...

    Mua sắm là cách giảm căng thẳng vô cùng hiệu quả....

    Đọc tiếp

    Lạc lối trong những khu chợ độc đáo nhất thế giới

    Mua sắm là cách giảm căng thẳng vô cùng hiệu quả. Nhưng mua sắm tại những khu chợ đặc trưng ở mỗi vùng đất nơi bạn đến còn mang cho bạn những trải nghiệm vô cùng thú vị.

    Chi tiết
  • Khai mạc Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực Hà Nam lần thứ I, năm 2017

    Khai mạc Liên hoan Du lịch Làng nghề -...

    Tối ngày 06/10/2017, tại Trung tâm văn hóa tỉnh,...

    Đọc tiếp

    Khai mạc Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực Hà Nam lần thứ I, năm 2017

    Tối ngày 06/10/2017, tại Trung tâm văn hóa tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) tỉnh Hà Nam tổ chức khai mạc Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực Hà Nam lần thứ I, năm 2017.

    Chi tiết
  • Tu bổ, tôn tạo chống xuống cấp các di tích đã được xếp hạng cấp tỉnh

    Tu bổ, tôn tạo chống xuống cấp các di...

    Với mục tiêu ngăn chặn có hiệu quả tình trạng...

    Đọc tiếp

    Tu bổ, tôn tạo chống xuống cấp các di tích đã được xếp hạng cấp tỉnh

    Với mục tiêu ngăn chặn có hiệu quả tình trạng xuống cấp của các di tích đã được xếp hạng di tích cấp tỉnh,Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) đã xây dựng và bảo vệ thành công Đề án Chống xuống cấp, tu bổ, tôn tạo di tích xếp hạng cấp tỉnh giai đoạn 2016 - 2020. Các nội dung của đề án được bắt đầu thực hiện từ năm 2016, đến nay đã mang lại một số hiệu quả nhất định.

    Chi tiết
  • Lễ hội mùa Thu Côn Sơn - Kiếp Bạc 2017

    Lễ hội mùa Thu Côn Sơn - Kiếp Bạc 2017

    Một năm hai lần mở hội song lễ hội Côn Sơn – Kiếp...

    Đọc tiếp

    Lễ hội mùa Thu Côn Sơn - Kiếp Bạc 2017

    Một năm hai lần mở hội song lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc (thị xã Chí Linh, Hải Dương) vẫn đầy sức hấp dẫn bởi những nét độc đáo của riêng từng mùa. Ngoài các nghi lễ cúng tế truyền thống, Lễ hội mùa thu Côn Sơn – Kiếp Bạc năm 2017 hứa hẹn sẽ mang lại cho du khách nhiều trải nghiệm thú vị khi tới tham quan, chiêm bái và đắm mình trong không khí lễ hội dân gian truyền thống này

    Chi tiết
  • Đẩy nhanh tiến độ xây dựng Khu du lịch Tam Chúc

    Đẩy nhanh tiến độ xây dựng Khu du lịch...

    Để đạt được mục tiêu năm 2018 tổ chức Đại hội lễ...

    Đọc tiếp

    Đẩy nhanh tiến độ xây dựng Khu du lịch Tam Chúc

    Để đạt được mục tiêu năm 2018 tổ chức Đại hội lễ Phật giáo Thế giới và phục vụ du khách chiêm bái, tham quan Khu du lịch Tam Chúc (giai đoạn 1), đơn vị thi công đã và đang đẩy mạnh thực hiện đầu tư xây dựng dự án công trình hạ tầng kỹ thuật và xây dựng các công trình kiến trúc tâm linh Khu du lịch Tam Chúc.

    Chi tiết
  • Tưng bừng lễ hội đa văn hóa Arirang lần thứ 12

    Tưng bừng lễ hội đa văn hóa Arirang lần...

    Lễ hội đa văn hóa Arirang lần thứ 12 nhằm tìm hiểu...

    Đọc tiếp

    Tưng bừng lễ hội đa văn hóa Arirang lần thứ 12

    Lễ hội đa văn hóa Arirang lần thứ 12 nhằm tìm hiểu và chia sẻ các giá trị văn hoá giữa người dân Hàn Quốc và người nhập cư vào nước này, sẽ diễn ra vào ngày 29/9 tại thành phố Changwon, Hàn Quốc.

    Chi tiết
  • Thêm nhiều di sản thế giới mới được UNESCO ghi danh

    Thêm nhiều di sản thế giới mới được...

    Tại phiên họp ở Krakow, Ba Lan, UNESCO đã bỏ...

    Đọc tiếp

    Thêm nhiều di sản thế giới mới được UNESCO ghi danh

    Tại phiên họp ở Krakow, Ba Lan, UNESCO đã bỏ phiếu thường niên bình chọn và quyết định bổ sung thêm nhiều di sản văn hóa, di sản thiên nhiên vào danh sách các di sản thế giới năm nay.

    Chi tiết
  • Liên hoan thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu

    Liên hoan thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu

    Trong 2 ngày (23 và 24/9), tại đền Trần Thương, xã...

    Đọc tiếp

    Liên hoan thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu

    Trong 2 ngày (23 và 24/9), tại đền Trần Thương, xã Nhân Đạo, huyện Lý Nhân, Trung tâm Bảo tồn văn hóa tín ngưỡng Việt Nam, Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa Đạo Mẫu Việt Nam phối hợp với UBND huyện Lý Nhân tổ chức Liên hoan thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu - 2017 Hà Nam.

    Chi tiết