Tổng Quan Tin Tức - Sự Kiện Điểm Tham Quan Dịch Vụ Du Lịch

Hà Nam phục dựng lễ hội truyền thống

Đăng lúc: Thứ tư - 22/10/2014 23:45 - Người đăng bài viết: Phan Luong
Trong gần 10 năm trở lại đây, một số lễ hội truyền thống bị mai một hoặc thất truyền đã được nghiên cứu, phục dựng và phát triển thành những biểu tượng văn hóa của địa phương. Việc phục dựng, nâng cấp những lễ hội ấy luôn đi kèm sự biến đổi cả về mặt nội dung lẫn hình thức của lễ hội, nhiều nội dung nhiều yếu tố mới đã được đưa vào lễ hội truyền thống. Điển hình là trường hợp lễ hội Tịch Điền và Lảnh Giang của tỉnh Hà Nam được tổ chức phục dựng theo mô hình lý thuyết “bảo tồn - phát triển”.
        Nâng cấp lễ hội truyền thống
        Hà Nam có khá nhiều di sản văn hóa như đền Trần Thương, lễ hội đền Trúc.. nhưng tỉnh quyết định chọn lễ hội Tịch Điền để phục dựng lên quy mô lớn, trở thành điểm đến của nhiều du khách.
Trong quá trình nghiên cứu, những người quản lý địa phương cho rằng, nhu cầu phục dựng lễ hội của họ như thế này là chính đáng, có hai lý do mà họ đưa ra: Thứ nhất, về mặt kinh tế việc xây dựng lễ hội với quy mô cấp tỉnh như vậy (1.200.000.000đ) là rẻ.         Tuy vậy, họ vẫn cần phải thử nghiệm, nếu thấy sự đồng tình từ phía người dân địa phương và lễ hội thành công thì họ coi đây là bước thành công lớn. Thứ hai, đối với tỉnh Hà Nam, rất cần có một sự kiện văn hóa lớn để từ đó quảng bá hình ảnh của tỉnh. Ông Nguyễn Như Lâm, Nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nam đã nhận định: “Lễ hội Tịch Điền là một điểm nhấn về văn hóa đối với người dân vùng đồng chiêm trũng và người dân trồng lúa. Chúng tôi rất phấn khởi, rất vinh dự và tự hào cùng với bà con nhân dân tham gia cày tịch điền tại vùng ruộng mà cách đây hơn 1000 năm vua Lê Đại Hành đã tham gia cày tịch điền. Và chúng tôi hy vọng, lễ hội Tịch Điền sẽ góp phần quảng bá cho Hà Nam nói chung, cho du lịch nói riêng”.
          Cộng đồng có thật sự trở thành chủ thể của lễ hội?
        Bên cạnh những phản ứng đồng thuận của giới truyền thông với việc phục dựng hai lễ hội ở Duy Tiên của tỉnh Hà Nam, cũng có một số nhà khoa học đã phê phán cách mà hai lễ hội này đã làm. Những ý kiền này tập trung vào hai câu hỏi lớn:
         Đây có phải là sự áp đặt của các nhà làm lễ hội lên cộng đồng?
         Sau khi các nhà làm lễ hội rút đi, liệu cộng đồng có tự làm được lễ hội nữa hay không?
         Thực ra, ở hai lễ hội này lực lượng tham gia toàn bộ nghi trình, diễn xướng của lễ hội đều do người dân tại các cộng đồng sở tại đảm nhiệm.
         Ở lễ hội Tịch Điền, suốt hai tháng trước khi lễ hội diễn ra, từ tháng 10 đến tháng 12 âm lịch, đây là dịp giáp tết - những ngày tương đối bận rộn của người dân nông thôn. Người dân đã luôn có mặt đầy đủ, tham gia các chương trình tập luyện cho lễ hội (tập đội cờ, tập các bài trống cho dàn trống, tập đội múa rồng, củng cố các khâu trong lễ rước nước…) với tinh thần hăng say. Trong quá trình tập duyệt, Ban Tổ chức lễ hội cũng hỗ trợ kinh phí cho người tập là 20.000đ/ngày, nhưng những người dân ở đây nói rằng, số tiền đó đối với họ chẳng là bao, vì với họ chẳng cần đi đâu xa, chỉ cần làm thuê ở các xưởng trống, hoặc phụ xây… trong làng cũng có thể kiếm được 50.000 - 70.000đ/ngày. Họ tham gia vì đó chính là lễ hội của họ, “vì công việc chung của xã nên ai cũng nhiệt tình tập luyện, chưa bao giờ chúng tôi có một lễ hội to và đẹp như thế này” - một người dân cho biết.
        Sự tham gia của đội trống nữa Đọi Tam cũng là một ví dụ về tinh thần tự nguyện đóng góp cho cộng đồng: Họ tự bỏ tiền sắm trang phục, trống và khi tham gia tập luyện chỉ lấy công như những đội khác (đội rồng, đội cờ, đội nghi lễ).

Du khách thi vẽ trâu ở lễ hội Tịch Điền
       Chương trình lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn (bao gồm thi vẽ trâu, đốt cây bông, bắn phao hoa, lễ rước, lễ cày Tịch Điền và đại lễ cầu an trong chùa Đọi…) đều có sự tham gia của người dân Đọi Sơn. Với lễ hội Tịch Điền, người dân thực sự tự hào vì chính nơi đây họ thấy được sự tái hiện của vị vua cách đây hàng ngàn năm, vị vua đã khuyến khích, động viên cho đồng ruộng của họ.
        Khác hẳn với những lễ hội được tổ chức theo kiểu “sân khấu hóa” (đưa các đoàn văn công, ca múa nhạc vào đảm nhiệm các diễn xướng trong lễ hội, người dân chỉ là khán giả), lễ hội Tịch Điền và lễ hội Lảnh Giang đã thực sự coi người dân tại các cộng đồng sở tại là chủ thể của lễ hội: toàn bộ những vai, những cảnh, những diễn xướng mang tính nghi lễ trong lễ hội (tế, múa rồng, chạy cờ, diễn xướng bọc trứng, múa rắn, múa đồng…) đều do người dân tham gia, đảm nhiệm. Người hóa thân thành vua Lê Đại Hành là một cụ già được nhân dân lựa chọn ở trong xã. Chính điều đó đã tạo được tinh thần cốt lõi của lễ hội truyền thống, mặc dù lễ hội Tịch Điền mới được phục dựng.
        Chính sự tham gia đông đảo của người dân của các cộng đồng sở tại vào tất cả các nghi trình lễ hội đã khiến cho người xem hội có cảm giác rằng mình đang được tham dự  vào một lễ hội cổ truyền rất lâu đời chứ không phải là một lễ hội mới được phục dựng và những yếu tố đương đại trong lễ hội không ảnh hưởng gì đến tinh thần của lễ hội truyền thống. Một du khách người Pháp khi tham dự lễ hội Tịch Điền đã nói: “Lần đầu tiên trong đời tôi được gặp một lễ hội như vậy, tôi thấy rất cảm động khi được hòa mình vào không khí lễ hội, ngắm nhìn những cô thiếu nữ gieo hạt giống và nam nữ tưng bừng nhày múa hát ca hân hoan trên rãnh cày”.
          Khi tiến hành phục dựng lễ hội theo mô hình này, các nhà quản lý địa phương đã nhận thấy đây là mô hình có tính chất bền vững bởi hầu hết các diễn xướng, nghi lễ trong lễ hội đều do người dân các cộng đồng đảm nhiệm, còn các yếu tố kỹ thuật thì lại được Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam bàn giao đầy đủ, kể cả vấn đề điều hành quản lý lễ hội.
         Phản ứng của cộng đồng với những yếu tố mới
         Sau khi thử nghiệm theo mô hình “Bảo tồn - Phát triển” với lễ hội Tịch Điền năm 2009, thấy đây là một bước đi đúng đắn, là cách làm hiệu quả, lãnh đạo tỉnh Hà Nam quyết định tiến tới một bước đi mạnh dạn hơn, đó là tiếp tục phục dựng lễ hội Lảnh Giang - trên địa bàn huyện Duy Tiên. Với lễ hội Lảnh Giang năm 2009, lễ hội đã đưa thêm những yếu tố đương đại mới vào như: phục dựng diễn xướng múa rắn bằng âm nhạc và trình diễn đương đại, sử dụng body painting, tổ chức liên hoan diễn xướng hầu thánh… với quan điểm rằng nghệ thuật đương đại không thay thế các nghi lễ truyền thống, mà dùng nó để làm tăng thêm tính hấp dẫn của nghi lễ truyền thống.
         Sử dụng các nghệ thuật đương đại vào phục dựng lễ hội truyền thống mặc dù hấp dẫn giới truyền thông và du khách, tạo được hiệu quả xã hội và truyền thông lớn nhưng lại vấp phải những ý kiến phản đối khá mạnh mẽ của các nhà khoa học. Nhiều ý kiến cho rằng: việc đưa thêm những yếu tố mới (hay còn gọi là đương đại) vào lễ hội truyền thống là không thể chấp nhận, bởi nó làm thay đổi, biến dạng lễ hội truyền thống…

Lễ hội đền Lảnh Giang
          Một trong những vấn đề bị phản đối gay gắt nhất từ phía các nhà khoa học là: đưa bodyart vào trong nghi lễ hầu thánh. Tuy nhiên, cách làm của Ban Tổ chức là không áp đặt mà họ đã có sự bàn bạc với những người làm nghề hầu thánh để đạt được sự đồng thuận.
          Bảo tồn và phát huy lễ hội truyền thống trong xã hội đương đại hiện nay là một câu hỏi lớn đối với các nhà khoa học và các nhà quản lý. Cách làm của lễ hội Tịch Điền và lễ hội Lảnh Giang là cách làm mới, rất cần thận trọng và cần có sự trao đổi, góp ý của các nhà khoa học. Tuy nhiên, lễ hội là của cộng đồng, do cộng đồng thực hiện và vì lợi ích của cộng đồng nên những ý kiến góp ý, phê phán của các nhà khoa học cũng cần phải dựa trên tinh thần tôn trọng cộng đồng. Trong hai trường hợp trên, nhiều ý kiến phê phán gay gắt nhưng chưa có sự nghiên cứu phản ứng từ cộng đồng.
          Thay lời kết tham luận này, chúng tôi xin dẫn lời của Paul Marcel, người Pháp đang làm luận văn tiến sĩ về lễ hội Việt Nam, cũng là người đã tham dự lễ hội đền Lảnh Giang: “Lưu giữ truyền thống bằng cách gắn với hiện đại là cách làm tích cực mà nhiều nơi, nhiều nước đã thành công”.
 
 
Tác giả bài viết: Cao Trung Vinh
Nguồn tin: Tạp chí Du lịch Việt Nam
 

Du lịch hà nam

Video clip

Du lịch hà nam

Du lịch hà nam

Đã xem: 1219
04/08/2013
Trần Thương linh từ

Trần Thương linh từ

Đã xem: 247
19/04/2017
Việt Nam - Vẻ đẹp bất tận

Việt Nam - Vẻ đẹp bất tận

Đã xem: 435
12/07/2016
Đền Lảnh Giang

Đền Lảnh Giang

Đã xem: 297
19/12/2016
Nhà hàng Lá Cọ 2

Nhà hàng Lá Cọ 2

Đã xem: 267
11/01/2017

Video


Thống kê

  • Đang truy cập: 35
  • Hôm nay: 572
  • Tháng hiện tại: 9999
  • Tổng lượt truy cập: 295501

Tiện ích

Thời tiết
Tỷ giá
  • Chính thức ban hành Chương trình tổ chức Năm Du lịch quốc gia 2018 - Hạ Long – Quảng Ninh

    Chính thức ban hành Chương trình tổ chức...

    Bộ VHTTDL vừa có Quyết định số 3432/QĐ-BVHTTDL...

    Đọc tiếp

    Chính thức ban hành Chương trình tổ chức Năm Du lịch quốc gia 2018 - Hạ Long – Quảng Ninh

    Bộ VHTTDL vừa có Quyết định số 3432/QĐ-BVHTTDL ngày 12/9 về việc ban hành Chương trình tổ chức Năm Du lịch quốc gia 2018 - Hạ Long - Quảng Ninh.

    Chi tiết
  • Đến Đài Loan: Nhớ thử “siêu” mỳ bò chỉ dành cho Tổng thống

    Đến Đài Loan: Nhớ thử “siêu” mỳ bò chỉ...

    Tiệm mỳ nổi tiếng nhất tại Đài Bắc và loại mỳ bò...

    Đọc tiếp

    Đến Đài Loan: Nhớ thử “siêu” mỳ bò chỉ dành cho Tổng thống

    Tiệm mỳ nổi tiếng nhất tại Đài Bắc và loại mỳ bò có một không hai chỉ dành cho Tổng thống – giờ đây bạn cũng có thể thử. Trong một thành phố mà một bát mỳ thông thường chỉ có giá khoảng vài đôla, tiệm mỳ Niu Ba Ba ở Đài Bắc lại ra giá 325 đôla (hay 10.000 TWD, tương đương 7,5 triệu VNĐ) cho món mỳ bò của mình – và điều đáng nói là, các khách hàng lại vô cùng sẵn lòng “móc hầu bao” để thưởng thức.

    Chi tiết
  • Nỗ lực hoàn thành kế hoạch triển khai dịch vụ công trực tuyến năm 2017 trước ngày 15/11

    Nỗ lực hoàn thành kế hoạch triển khai...

    Chiều 20/9, Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du...

    Đọc tiếp

    Nỗ lực hoàn thành kế hoạch triển khai dịch vụ công trực tuyến năm 2017 trước ngày 15/11

    Chiều 20/9, Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Đặng Thị Bích Liên đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về tình hình triển khai dịch vụ công trực tuyến của Bộ. Báo cáo tại cuộc họp, Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin Nguyễn Thanh Liêm cho biết, năm 2017, Chính phủ giao Bộ VHTTDL thực hiện 17 dịch vụ công trực tuyến.

    Chi tiết
  • Hà Nam tham gia khảo sát và Hội Thảo “ Phát triển Du lịch làng nghề Hưng Yên năm 2017”

    Hà Nam tham gia khảo sát và Hội Thảo “...

    Trong hai ngày 14 – 15/9/2017, Tổng cục Du lịch...

    Đọc tiếp

    Hà Nam tham gia khảo sát và Hội Thảo “ Phát triển Du lịch làng nghề Hưng Yên năm 2017”

    Trong hai ngày 14 – 15/9/2017, Tổng cục Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Hưng Yên tổ chức chương trình khảo sát và Hội thảo về phát triển du lịch làng nghề Hưng Yên. Tham gia chương trình có các đại diện đơn vị của Tổng cục Du lịch, đại diện các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch, Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch các tỉnh Hà Nam, Hải Dương, Nam Định, Thái Bình, Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Bắc Ninh,…; các chuyên gia du lịch, doanh nghiệp du lịch cùng các cơ quan báo chí truyền thông.

    Chi tiết
  • Bế mạc lớp tập huấn nghiệp vụ công tác văn hoá, thể thao, du lịch và gia đình tỉnh Hà Nam năm 2017.

    Bế mạc lớp tập huấn nghiệp vụ công tác...

    Sau 3 ngày tấp huấn về nghiệp vụ cho công chức,...

    Đọc tiếp

    Bế mạc lớp tập huấn nghiệp vụ công tác văn hoá, thể thao, du lịch và gia đình tỉnh Hà Nam năm 2017.

    Sau 3 ngày tấp huấn về nghiệp vụ cho công chức, viên chức của Sở, cán bộ văn hóa xã, phường, thị trấn tỉnh Hà Nam vô cùng bổ ích và sôi nổi. Sáng ngày 15/9, tại hội trường 200 chỗ - Trung tâm Văn hóa tỉnh Hà Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức bế mạc lớp tập huấn nghiệp vụ công tác văn hoá, thể thao, du lịch và gia đình tỉnh Hà Nam năm 2017.

    Chi tiết
  • Có gì bên trong công viên giải trí hiện đại của Triều Tiên

    Có gì bên trong công viên giải trí hiện...

    Trong chuyến thăm thủ đô Bình Nhưỡng, Triều Tiên,...

    Đọc tiếp

    Có gì bên trong công viên giải trí hiện đại của Triều Tiên

    Trong chuyến thăm thủ đô Bình Nhưỡng, Triều Tiên, một du khách người Anh có dịp ghé thăm công viên giải trí hiện của quốc gia này và ghi lại những khoảnh khắc vui chơi của người dân khi tới đây.

    Chi tiết
  • Tập huấn nghiệp vụ về văn hoá, thể thao, du lịch và gia đình

    Tập huấn nghiệp vụ về văn hoá, thể thao,...

    Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) vừa tổ...

    Đọc tiếp

    Tập huấn nghiệp vụ về văn hoá, thể thao, du lịch và gia đình

    Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) vừa tổ chức tập huấn nghiệp vụ về văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình cho hơn 200 cán bộ, viên chức ngành và cán bộ văn hóa các xã, phường, thị trấn.

    Chi tiết
  • Khai mạc triển lãm bản đồ và trưng bày tư liệu “Hoàng sa, Trường Sa của Việt Nam - Những bằng chứng lịch sử và pháp lý”

    Khai mạc triển lãm bản đồ và trưng bày...

    Sáng ngày 11/9/2017, Sở Văn hóa, Thể thao và Du...

    Đọc tiếp

    Khai mạc triển lãm bản đồ và trưng bày tư liệu “Hoàng sa, Trường Sa của Việt Nam - Những bằng chứng lịch sử và pháp lý”

    Sáng ngày 11/9/2017, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) phối hợp với Trại giam Nam Hà tổ chức khai mạc triển lãm bản đồ và trưng bày tư liệu “Hoàng sa, Trường Sa của Việt Nam - Những bằng chứng lịch sử và pháp lý”. Triển lãm nhằm cung cấp những thông tin và bằng chứng pháp lý khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, qua đó phát huy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ chủ quyền biển, đảo của đất nước đến cán bộ, chiến sỹ và phạm nhân tại Trại giam Nam Hà.

    Chi tiết
  • Chiêm ngưỡng tác phẩm bàn tay khổng lồ ở Venice

    Chiêm ngưỡng tác phẩm bàn tay khổng lồ ở...

    Lorenzo Quinn - nghệ sĩ người Ý đã hoàn thành tác...

    Đọc tiếp

    Chiêm ngưỡng tác phẩm bàn tay khổng lồ ở Venice

    Lorenzo Quinn - nghệ sĩ người Ý đã hoàn thành tác phẩm đôi tay không lồ mang tên “Support” tại TP. Venice, với thông điệp chống biến đổi khí hậu.

    Chi tiết
  • Họp Ban tổ chức Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực tỉnh Hà Nam lần thứ nhất năm 2017

    Họp Ban tổ chức Liên hoan Du lịch Làng...

    Sáng ngày 07/9 BTC Liên hoan Du lịch Làng nghề -...

    Đọc tiếp

    Họp Ban tổ chức Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực tỉnh Hà Nam lần thứ nhất năm 2017

    Sáng ngày 07/9 BTC Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực tỉnh Hà Nam lần thứ nhất năm 2017 đã tổ chức họp bàn về công tác chuẩn bị cho Liên hoan. Đồng chí Lê Xuân Huy, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nam - Trưởng BTC Liên hoan chủ trì hội nghị.

    Chi tiết
  • Đồi tượng Phật kỳ lạ nằm giữa cánh đồng hoa oải hương

    Đồi tượng Phật kỳ lạ nằm giữa cánh đồng...

    Đồi tượng Phật được thiết kế rất lạ mắt khiến du...

    Đọc tiếp

    Đồi tượng Phật kỳ lạ nằm giữa cánh đồng hoa oải hương

    Đồi tượng Phật được thiết kế rất lạ mắt khiến du khách tới thăm có cảm giác chiêm ngưỡng cả vầng hào quang sáng chói phía trên.

    Chi tiết
  • Thông báo tiêu chí và điều kiện tham gia Liên hoan Du lịch Làng nghề Ẩm thực tỉnh Hà Nam lần thứ Nhất năm 2017

    Thông báo tiêu chí và điều kiện tham gia...

    Căn cứ Kế hoạch số 32/KH-SVHTTDL ngày 02/8/2017...

    Đọc tiếp

    Thông báo tiêu chí và điều kiện tham gia Liên hoan Du lịch Làng nghề Ẩm thực tỉnh Hà Nam lần thứ Nhất năm 2017

    Căn cứ Kế hoạch số 32/KH-SVHTTDL ngày 02/8/2017 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nam về việc tổ chức Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực tỉnh Hà Nam lần thứ nhất năm 2017. Ngày 29/8/2017 Ban tổ chức Liên hoan đã ra Thông báo tiêu chí và điều kiện tham gia Liên hoan Du lịch Làng nghề - Ẩm thực tỉnh Hà Nam lần thứ nhất năm 2017.

    Chi tiết
  • Đại hội Công đoàn bộ phận Trung tâm Xúc tiến Du lịch

    Đại hội Công đoàn bộ phận Trung tâm Xúc...

    Thực hiện Kế hoạch số 02/KH-CĐSVHTTDL ngày...

    Đọc tiếp

    Đại hội Công đoàn bộ phận Trung tâm Xúc tiến Du lịch

    Thực hiện Kế hoạch số 02/KH-CĐSVHTTDL ngày 25/5/2017 của Công đoàn Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc tổ chức Đại hội Công đoàn bộ phận tiến tới Đại hội Công đoàn Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhiệm kỳ 2017-2022; Hướng dẫn số 03/HD-CĐSVHTTDL ngày 24/7/2017 của Công đoàn Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch về tổ chức Đại hội Công đoàn bộ phận nhiệm kỳ 2017-2022. Được sự đồng ý của Ban Thường vụ Công đoàn Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Chi bộ Trung tâm Xúc tiến Du lịch, sáng ngày 30/8/2017, Công đoàn Trung tâm Xúc tiến Du lịch đã tổ chức thành công Đại hội Công đoàn lần thứ II, nhiệm kỳ 2017-2022.

    Chi tiết
  • Có gì ở kỳ nghỉ đắt giá nhất thế giới có giá tới hơn 22 tỷ đồng

    Có gì ở kỳ nghỉ đắt giá nhất thế giới có...

    Được coi là kỳ nghỉ đắt giá nhất mọi thời đại khi...

    Đọc tiếp

    Có gì ở kỳ nghỉ đắt giá nhất thế giới có giá tới hơn 22 tỷ đồng

    Được coi là kỳ nghỉ đắt giá nhất mọi thời đại khi chi phí cho 1 chuyến du lịch 7 ngày tới hòn đảo Calala ở vùng biển Caribbean có giá lên tới 1 triệu USD (hơn 22 tỷ đồng). Chuyến đi dành cho 8 người lớn và 2 trẻ nhỏ.

    Chi tiết
  • Miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông với Chile

    Miễn thị thực cho người mang hộ chiếu...

    Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Kế hoạch tổ chức...

    Đọc tiếp

    Miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông với Chile

    Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Kế hoạch tổ chức thực hiện Hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Chile về miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông.

    Chi tiết