Tổng Quan Tin Tức - Sự Kiện Điểm Tham Quan Dịch Vụ Du Lịch

Hà Nam phục dựng lễ hội truyền thống

Đăng lúc: Thứ tư - 22/10/2014 23:45 - Người đăng bài viết: Phan Luong
Trong gần 10 năm trở lại đây, một số lễ hội truyền thống bị mai một hoặc thất truyền đã được nghiên cứu, phục dựng và phát triển thành những biểu tượng văn hóa của địa phương. Việc phục dựng, nâng cấp những lễ hội ấy luôn đi kèm sự biến đổi cả về mặt nội dung lẫn hình thức của lễ hội, nhiều nội dung nhiều yếu tố mới đã được đưa vào lễ hội truyền thống. Điển hình là trường hợp lễ hội Tịch Điền và Lảnh Giang của tỉnh Hà Nam được tổ chức phục dựng theo mô hình lý thuyết “bảo tồn - phát triển”.
        Nâng cấp lễ hội truyền thống
        Hà Nam có khá nhiều di sản văn hóa như đền Trần Thương, lễ hội đền Trúc.. nhưng tỉnh quyết định chọn lễ hội Tịch Điền để phục dựng lên quy mô lớn, trở thành điểm đến của nhiều du khách.
Trong quá trình nghiên cứu, những người quản lý địa phương cho rằng, nhu cầu phục dựng lễ hội của họ như thế này là chính đáng, có hai lý do mà họ đưa ra: Thứ nhất, về mặt kinh tế việc xây dựng lễ hội với quy mô cấp tỉnh như vậy (1.200.000.000đ) là rẻ.         Tuy vậy, họ vẫn cần phải thử nghiệm, nếu thấy sự đồng tình từ phía người dân địa phương và lễ hội thành công thì họ coi đây là bước thành công lớn. Thứ hai, đối với tỉnh Hà Nam, rất cần có một sự kiện văn hóa lớn để từ đó quảng bá hình ảnh của tỉnh. Ông Nguyễn Như Lâm, Nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nam đã nhận định: “Lễ hội Tịch Điền là một điểm nhấn về văn hóa đối với người dân vùng đồng chiêm trũng và người dân trồng lúa. Chúng tôi rất phấn khởi, rất vinh dự và tự hào cùng với bà con nhân dân tham gia cày tịch điền tại vùng ruộng mà cách đây hơn 1000 năm vua Lê Đại Hành đã tham gia cày tịch điền. Và chúng tôi hy vọng, lễ hội Tịch Điền sẽ góp phần quảng bá cho Hà Nam nói chung, cho du lịch nói riêng”.
          Cộng đồng có thật sự trở thành chủ thể của lễ hội?
        Bên cạnh những phản ứng đồng thuận của giới truyền thông với việc phục dựng hai lễ hội ở Duy Tiên của tỉnh Hà Nam, cũng có một số nhà khoa học đã phê phán cách mà hai lễ hội này đã làm. Những ý kiền này tập trung vào hai câu hỏi lớn:
         Đây có phải là sự áp đặt của các nhà làm lễ hội lên cộng đồng?
         Sau khi các nhà làm lễ hội rút đi, liệu cộng đồng có tự làm được lễ hội nữa hay không?
         Thực ra, ở hai lễ hội này lực lượng tham gia toàn bộ nghi trình, diễn xướng của lễ hội đều do người dân tại các cộng đồng sở tại đảm nhiệm.
         Ở lễ hội Tịch Điền, suốt hai tháng trước khi lễ hội diễn ra, từ tháng 10 đến tháng 12 âm lịch, đây là dịp giáp tết - những ngày tương đối bận rộn của người dân nông thôn. Người dân đã luôn có mặt đầy đủ, tham gia các chương trình tập luyện cho lễ hội (tập đội cờ, tập các bài trống cho dàn trống, tập đội múa rồng, củng cố các khâu trong lễ rước nước…) với tinh thần hăng say. Trong quá trình tập duyệt, Ban Tổ chức lễ hội cũng hỗ trợ kinh phí cho người tập là 20.000đ/ngày, nhưng những người dân ở đây nói rằng, số tiền đó đối với họ chẳng là bao, vì với họ chẳng cần đi đâu xa, chỉ cần làm thuê ở các xưởng trống, hoặc phụ xây… trong làng cũng có thể kiếm được 50.000 - 70.000đ/ngày. Họ tham gia vì đó chính là lễ hội của họ, “vì công việc chung của xã nên ai cũng nhiệt tình tập luyện, chưa bao giờ chúng tôi có một lễ hội to và đẹp như thế này” - một người dân cho biết.
        Sự tham gia của đội trống nữa Đọi Tam cũng là một ví dụ về tinh thần tự nguyện đóng góp cho cộng đồng: Họ tự bỏ tiền sắm trang phục, trống và khi tham gia tập luyện chỉ lấy công như những đội khác (đội rồng, đội cờ, đội nghi lễ).

Du khách thi vẽ trâu ở lễ hội Tịch Điền
       Chương trình lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn (bao gồm thi vẽ trâu, đốt cây bông, bắn phao hoa, lễ rước, lễ cày Tịch Điền và đại lễ cầu an trong chùa Đọi…) đều có sự tham gia của người dân Đọi Sơn. Với lễ hội Tịch Điền, người dân thực sự tự hào vì chính nơi đây họ thấy được sự tái hiện của vị vua cách đây hàng ngàn năm, vị vua đã khuyến khích, động viên cho đồng ruộng của họ.
        Khác hẳn với những lễ hội được tổ chức theo kiểu “sân khấu hóa” (đưa các đoàn văn công, ca múa nhạc vào đảm nhiệm các diễn xướng trong lễ hội, người dân chỉ là khán giả), lễ hội Tịch Điền và lễ hội Lảnh Giang đã thực sự coi người dân tại các cộng đồng sở tại là chủ thể của lễ hội: toàn bộ những vai, những cảnh, những diễn xướng mang tính nghi lễ trong lễ hội (tế, múa rồng, chạy cờ, diễn xướng bọc trứng, múa rắn, múa đồng…) đều do người dân tham gia, đảm nhiệm. Người hóa thân thành vua Lê Đại Hành là một cụ già được nhân dân lựa chọn ở trong xã. Chính điều đó đã tạo được tinh thần cốt lõi của lễ hội truyền thống, mặc dù lễ hội Tịch Điền mới được phục dựng.
        Chính sự tham gia đông đảo của người dân của các cộng đồng sở tại vào tất cả các nghi trình lễ hội đã khiến cho người xem hội có cảm giác rằng mình đang được tham dự  vào một lễ hội cổ truyền rất lâu đời chứ không phải là một lễ hội mới được phục dựng và những yếu tố đương đại trong lễ hội không ảnh hưởng gì đến tinh thần của lễ hội truyền thống. Một du khách người Pháp khi tham dự lễ hội Tịch Điền đã nói: “Lần đầu tiên trong đời tôi được gặp một lễ hội như vậy, tôi thấy rất cảm động khi được hòa mình vào không khí lễ hội, ngắm nhìn những cô thiếu nữ gieo hạt giống và nam nữ tưng bừng nhày múa hát ca hân hoan trên rãnh cày”.
          Khi tiến hành phục dựng lễ hội theo mô hình này, các nhà quản lý địa phương đã nhận thấy đây là mô hình có tính chất bền vững bởi hầu hết các diễn xướng, nghi lễ trong lễ hội đều do người dân các cộng đồng đảm nhiệm, còn các yếu tố kỹ thuật thì lại được Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam bàn giao đầy đủ, kể cả vấn đề điều hành quản lý lễ hội.
         Phản ứng của cộng đồng với những yếu tố mới
         Sau khi thử nghiệm theo mô hình “Bảo tồn - Phát triển” với lễ hội Tịch Điền năm 2009, thấy đây là một bước đi đúng đắn, là cách làm hiệu quả, lãnh đạo tỉnh Hà Nam quyết định tiến tới một bước đi mạnh dạn hơn, đó là tiếp tục phục dựng lễ hội Lảnh Giang - trên địa bàn huyện Duy Tiên. Với lễ hội Lảnh Giang năm 2009, lễ hội đã đưa thêm những yếu tố đương đại mới vào như: phục dựng diễn xướng múa rắn bằng âm nhạc và trình diễn đương đại, sử dụng body painting, tổ chức liên hoan diễn xướng hầu thánh… với quan điểm rằng nghệ thuật đương đại không thay thế các nghi lễ truyền thống, mà dùng nó để làm tăng thêm tính hấp dẫn của nghi lễ truyền thống.
         Sử dụng các nghệ thuật đương đại vào phục dựng lễ hội truyền thống mặc dù hấp dẫn giới truyền thông và du khách, tạo được hiệu quả xã hội và truyền thông lớn nhưng lại vấp phải những ý kiến phản đối khá mạnh mẽ của các nhà khoa học. Nhiều ý kiến cho rằng: việc đưa thêm những yếu tố mới (hay còn gọi là đương đại) vào lễ hội truyền thống là không thể chấp nhận, bởi nó làm thay đổi, biến dạng lễ hội truyền thống…

Lễ hội đền Lảnh Giang
          Một trong những vấn đề bị phản đối gay gắt nhất từ phía các nhà khoa học là: đưa bodyart vào trong nghi lễ hầu thánh. Tuy nhiên, cách làm của Ban Tổ chức là không áp đặt mà họ đã có sự bàn bạc với những người làm nghề hầu thánh để đạt được sự đồng thuận.
          Bảo tồn và phát huy lễ hội truyền thống trong xã hội đương đại hiện nay là một câu hỏi lớn đối với các nhà khoa học và các nhà quản lý. Cách làm của lễ hội Tịch Điền và lễ hội Lảnh Giang là cách làm mới, rất cần thận trọng và cần có sự trao đổi, góp ý của các nhà khoa học. Tuy nhiên, lễ hội là của cộng đồng, do cộng đồng thực hiện và vì lợi ích của cộng đồng nên những ý kiến góp ý, phê phán của các nhà khoa học cũng cần phải dựa trên tinh thần tôn trọng cộng đồng. Trong hai trường hợp trên, nhiều ý kiến phê phán gay gắt nhưng chưa có sự nghiên cứu phản ứng từ cộng đồng.
          Thay lời kết tham luận này, chúng tôi xin dẫn lời của Paul Marcel, người Pháp đang làm luận văn tiến sĩ về lễ hội Việt Nam, cũng là người đã tham dự lễ hội đền Lảnh Giang: “Lưu giữ truyền thống bằng cách gắn với hiện đại là cách làm tích cực mà nhiều nơi, nhiều nước đã thành công”.
 
 
Tác giả bài viết: Cao Trung Vinh
Nguồn tin: Tạp chí Du lịch Việt Nam
 

Du lịch hà nam

Video clip

Du lịch hà nam

Du lịch hà nam

Đã xem: 1334
04/08/2013
Nhà hàng Hải Sản

Nhà hàng Hải Sản

Đã xem: 82
04/12/2017
Trần Thương linh từ

Trần Thương linh từ

Đã xem: 403
19/04/2017
Việt Nam - Vẻ đẹp bất tận

Việt Nam - Vẻ đẹp bất tận

Đã xem: 555
12/07/2016
Đền Lảnh Giang

Đền Lảnh Giang

Đã xem: 413
19/12/2016

Video


Thống kê

  • Đang truy cập: 15
  • Hôm nay: 688
  • Tháng hiện tại: 17108
  • Tổng lượt truy cập: 360530

Tiện ích

Thời tiết
Tỷ giá
  • Đại hội Chi bộ Trung tâm Xúc tiến Du lịch nhiệm kỳ 2018-2020

    Đại hội Chi bộ Trung tâm Xúc tiến Du...

    Thực hiện Kế hoạch số 36-KH/ĐUK ngày 30/10/2017...

    Đọc tiếp

    Đại hội Chi bộ Trung tâm Xúc tiến Du lịch nhiệm kỳ 2018-2020

    Thực hiện Kế hoạch số 36-KH/ĐUK ngày 30/10/2017 của Ban Thường vụ Đảng ủy khối các cơ quan tỉnh và Kế hoạch số 69-KH/ĐU ngày 03/11/2017 của Đảng uỷ Sở VHTT&DL Hà Nam về việc tổ chức Đại hội chi bộ trực thuộc Đảng bộ Sở VHTT&DL nhiệm kỳ 2018-2020. Ngày 17/01/2018 Chi bộ Trung tâm Xúc tiến Du lịch đã tiến hành tổ chức Đại hội chi bộ nhiệm kỳ 2018-2020.

    Chi tiết
  • Tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội năm 2018 và Tết Nguyên đán Mậu Tuất

    Tăng cường công tác quản lý và tổ chức...

    Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa có...

    Đọc tiếp

    Tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội năm 2018 và Tết Nguyên đán Mậu Tuất

    Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa có văn bản số 5635/BVHTTDL-VHCS gửi Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ, Sở VHTTDL, Sở VHTT các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc “Tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội năm 2018 và Tết Nguyên đán Mậu Tuất”.

    Chi tiết
  • Ngôi làng khiến du khách hoa mắt vì nhà cửa quá giống nhau

    Ngôi làng khiến du khách hoa mắt vì nhà...

    Nếu không phải dân bản xứ, lạc trong khu Alter...

    Đọc tiếp

    Ngôi làng khiến du khách hoa mắt vì nhà cửa quá giống nhau

    Nếu không phải dân bản xứ, lạc trong khu Alter Flecken của thị trấn Freudenberg, Đức, bạn sẽ rất khó tìm lối ra vì nhà nào cũng giống hệt nhau. Freudenberg là một trong những thị trấn cổ nổi tiếng và thú vị nhất nước Đức, nằm ở miền nam Westphalia, thuộc quận Siegen-Wittgenstein, bắc Rhine-Westphalia.

    Chi tiết
  • Lễ kỷ niệm 60 năm ngày Bác Hồ về thăm Hà Nam sẽ được tổ chức trọng thể tại Khu di tích lịch sử Cát Tường (An Mỹ, Bình Lục) vào sáng 13/1/2018

    Lễ kỷ niệm 60 năm ngày Bác Hồ về thăm Hà...

    Chiều 5/1, Ban tổ chức kỷ niệm 60 năm ngày Bác Hồ...

    Đọc tiếp

    Lễ kỷ niệm 60 năm ngày Bác Hồ về thăm Hà Nam sẽ được tổ chức trọng thể tại Khu di tích lịch sử Cát Tường (An Mỹ, Bình Lục) vào sáng 13/1/2018

    Chiều 5/1, Ban tổ chức kỷ niệm 60 năm ngày Bác Hồ về thăm Hà Nam (14/1/1958 -14/1/2018) tổ chức họp báo tuyên truyền các hoạt động kỷ niệm 60 năm ngày Bác Hồ về thăm Hà Nam và biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân tiêu biểu trong “ Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.

    Chi tiết
  • Tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt được đưa vào phim

    Tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt được...

    Mẹ Việt - seri phim dài 108 tập có nội dung về Tín...

    Đọc tiếp

    Tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt được đưa vào phim

    Mẹ Việt - seri phim dài 108 tập có nội dung về Tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt - vừa được khởi quay và sẽ lên sóng trong thời gian tới. “Mẹ Việt” nhằm khẳng định vai trò và vị trí của Tín ngưỡng thờ Mẫu trong lịch sử văn hoá, tín ngưỡng của Việt Nam. Trong Tín ngưỡng thờ Mẫu, chủ nghĩa yêu nước đã được tâm linh hoá, tín ngưỡng hoá và đi theo mạch nguồn của dân tộc.

    Chi tiết
  • Bức tường kỳ lạ xây bằng... 2000 con cá giữa hồ băng

    Bức tường kỳ lạ xây bằng... 2000 con cá...

    Hàng ngàn du khách hiếu kỳ đã tới chiêm ngưỡng bức...

    Đọc tiếp

    Bức tường kỳ lạ xây bằng... 2000 con cá giữa hồ băng

    Hàng ngàn du khách hiếu kỳ đã tới chiêm ngưỡng bức tường kỳ lạ được xây từ 2000 con cá trên hồ Chagan đóng băng tại tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Đến hẹn lại lên, vào thời điểm lạnh giá nhất trong năm, mặt hồ Chagan ở tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc, đóng băng cũng là cũng lễ hội đánh cá bắt đầu. Trong ngày này ngư dân, người địa phương và du khách từ khắp nơi cùng đổ về tham dự lễ hội truyền thống.

    Chi tiết
  • 4 điểm tổ chức đám cưới nổi tiếng thế giới, nhưng cũng có tỷ lệ ly hôn khá sốc

    4 điểm tổ chức đám cưới nổi tiếng thế...

    Có thể đây là những địa điểm tuyệt vời, nhưng cũng...

    Đọc tiếp

    4 điểm tổ chức đám cưới nổi tiếng thế giới, nhưng cũng có tỷ lệ ly hôn khá sốc

    Có thể đây là những địa điểm tuyệt vời, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho chặng đường hôn nhân trước của bạn, bởi tỷ lệ ly hôn cao đến không ngờ của chúng. Sẽ có nhiều đường bay trực tiếp giữa Việt Nam với các thị trường du lịch trọng điểm Ngày nay, với điều kiện kinh tế được cải thiện, nhiều cặp đôi không tổ chức đám cưới ở quê nhà, mà chọn một nơi cách đó rất xa, có thể ở một vùng miền khác, hoặc một quốc gia khác.

    Chi tiết
  • Di sản văn hóa Hà Nam – Tự hào và trăn trở

    Di sản văn hóa Hà Nam – Tự hào và trăn...

    Bảo tồn và phát huy các giá trị của di sản văn hóa...

    Đọc tiếp

    Di sản văn hóa Hà Nam – Tự hào và trăn trở

    Bảo tồn và phát huy các giá trị của di sản văn hóa luôn được xác định là nhiệm vụ cấp thiết của các địa phương trong quá trình hội nhập. Đó là nền tảng để chúng ta "xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc". Trong dòng chảy văn hóa của nước nhà, Hà Nam cũng được biết đến là một vùng đất văn hiến, với khối lượng di sản văn hóa dày dặn, đặc sắc và phong phú.

    Chi tiết
  • Văn hóa trong du lịch

    Văn hóa trong du lịch

    Nhìn những tấm biển này nơi đất khách, những du...

    Đọc tiếp

    Văn hóa trong du lịch

    Nhìn những tấm biển này nơi đất khách, những du khách Việt sẽ nghĩ gì? VH- Văn hóa vốn là phạm trù rất rộng, bao gồm gần như mọi hành xử trong cuộc sống. Theo thiển ý của tôi, du lịch vốn dĩ là hoạt động văn hóa nên không thể có “Du lịch văn hóa” riêng biệt. Du lịch là chuyện xưa như trái đất, là một phần tất yếu của con người, quen thuộc đến bình thường. Tuy nhiên, du lịch chỉ diễn ra ngoài nơi mình đang cư trú, nhiều khi ở nước ngoài. Du lịch không chỉ là mua tour của các công ty lữ hành mà còn rất nhiều dạng khác…

    Chi tiết
  • Kỳ tích của ngành Du lịch

    Kỳ tích của ngành Du lịch

    “Đón khoảng 13 triệu lượt khách quốc tế, tăng...

    Đọc tiếp

    Kỳ tích của ngành Du lịch

    “Đón khoảng 13 triệu lượt khách quốc tế, tăng khoảng 30% so với 2016; mức tăng 3 triệu khách trong 1 năm được coi là kỳ tích tăng trưởng của ngành Du lịch kể từ khi thành lập ngành… Ngay từ đầu năm, những chuyên gia du lịch, những nhà quản lý lạc quan nhất cũng không ai có thể tưởng tượng ra được", ông Nguyễn Văn Tuấn, Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch cho biết.

    Chi tiết
  • Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổng kết công tác năm 2017

    Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổng kết...

    Chiều ngày 29/12/2017, Sở Văn hóa, Thể thao và Du...

    Đọc tiếp

    Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổng kết công tác năm 2017

    Chiều ngày 29/12/2017, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức hội nghị tổng kết công tác năm 2017, triển khai công tác năm 2018.

    Chi tiết
  • Chùa Long Đọi Sơn được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt

    Chùa Long Đọi Sơn được công nhận là di...

    Thủ tướng Chính phủ vừa quyết định xếp hạng di...

    Đọc tiếp

    Chùa Long Đọi Sơn được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt

    Thủ tướng Chính phủ vừa quyết định xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt (đợt 8) đối với 10 di tích.

    Chi tiết
  • Hà Nam tham gia Hội chợ Du lịch - Thương mại Nam Định năm 2017

    Hà Nam tham gia Hội chợ Du lịch - Thương...

    Hội chợ du lịch thương mại Nam Định năm 2017 diễn...

    Đọc tiếp

    Hà Nam tham gia Hội chợ Du lịch - Thương mại Nam Định năm 2017

    Hội chợ du lịch thương mại Nam Định năm 2017 diễn ra từ ngày 18/12 - 25/12/2017 với chủ đề “Hợp tác – phát triển”, là hoạt động trong khuôn khổ các hoạt động VHTTDL và thương mại chào mừng Xuân Mậu Tuất 2018.

    Chi tiết
  • Hội làng Đanh Xá

    Hội làng Đanh Xá

    Đã thành lệ, cứ vào rằm tháng mười hằng năm, nhân...

    Đọc tiếp

    Hội làng Đanh Xá

    Đã thành lệ, cứ vào rằm tháng mười hằng năm, nhân dân làng Đanh Xá, xã Ngọc Sơn (Kim Bảng) lại long trọng tổ chức lễ hội truyền thống ngay tại đình.

    Chi tiết
  • Điện Biên: Lễ hội Hoa Ban năm 2018

    Điện Biên: Lễ hội Hoa Ban năm 2018

    Lễ hội Hoa Ban là hoạt động thường niên của tỉnh...

    Đọc tiếp

    Điện Biên: Lễ hội Hoa Ban năm 2018

    Lễ hội Hoa Ban là hoạt động thường niên của tỉnh Điện Biên, tổ chức tại thành phố Điện Biên Phủ vào thời điểm trung tuần tháng 3 dương lịch hàng năm gắn với sự kiện mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

    Chi tiết