Tổng Quan Tin Tức - Sự Kiện Điểm Tham Quan Dịch Vụ Du Lịch

Hà Nam phục dựng lễ hội truyền thống

Đăng lúc: Thứ năm - 23/10/2014 10:45 - Người đăng bài viết: Phan Luong
Trong gần 10 năm trở lại đây, một số lễ hội truyền thống bị mai một hoặc thất truyền đã được nghiên cứu, phục dựng và phát triển thành những biểu tượng văn hóa của địa phương. Việc phục dựng, nâng cấp những lễ hội ấy luôn đi kèm sự biến đổi cả về mặt nội dung lẫn hình thức của lễ hội, nhiều nội dung nhiều yếu tố mới đã được đưa vào lễ hội truyền thống. Điển hình là trường hợp lễ hội Tịch Điền và Lảnh Giang của tỉnh Hà Nam được tổ chức phục dựng theo mô hình lý thuyết “bảo tồn - phát triển”.
        Nâng cấp lễ hội truyền thống
        Hà Nam có khá nhiều di sản văn hóa như đền Trần Thương, lễ hội đền Trúc.. nhưng tỉnh quyết định chọn lễ hội Tịch Điền để phục dựng lên quy mô lớn, trở thành điểm đến của nhiều du khách.
Trong quá trình nghiên cứu, những người quản lý địa phương cho rằng, nhu cầu phục dựng lễ hội của họ như thế này là chính đáng, có hai lý do mà họ đưa ra: Thứ nhất, về mặt kinh tế việc xây dựng lễ hội với quy mô cấp tỉnh như vậy (1.200.000.000đ) là rẻ.         Tuy vậy, họ vẫn cần phải thử nghiệm, nếu thấy sự đồng tình từ phía người dân địa phương và lễ hội thành công thì họ coi đây là bước thành công lớn. Thứ hai, đối với tỉnh Hà Nam, rất cần có một sự kiện văn hóa lớn để từ đó quảng bá hình ảnh của tỉnh. Ông Nguyễn Như Lâm, Nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nam đã nhận định: “Lễ hội Tịch Điền là một điểm nhấn về văn hóa đối với người dân vùng đồng chiêm trũng và người dân trồng lúa. Chúng tôi rất phấn khởi, rất vinh dự và tự hào cùng với bà con nhân dân tham gia cày tịch điền tại vùng ruộng mà cách đây hơn 1000 năm vua Lê Đại Hành đã tham gia cày tịch điền. Và chúng tôi hy vọng, lễ hội Tịch Điền sẽ góp phần quảng bá cho Hà Nam nói chung, cho du lịch nói riêng”.
          Cộng đồng có thật sự trở thành chủ thể của lễ hội?
        Bên cạnh những phản ứng đồng thuận của giới truyền thông với việc phục dựng hai lễ hội ở Duy Tiên của tỉnh Hà Nam, cũng có một số nhà khoa học đã phê phán cách mà hai lễ hội này đã làm. Những ý kiền này tập trung vào hai câu hỏi lớn:
         Đây có phải là sự áp đặt của các nhà làm lễ hội lên cộng đồng?
         Sau khi các nhà làm lễ hội rút đi, liệu cộng đồng có tự làm được lễ hội nữa hay không?
         Thực ra, ở hai lễ hội này lực lượng tham gia toàn bộ nghi trình, diễn xướng của lễ hội đều do người dân tại các cộng đồng sở tại đảm nhiệm.
         Ở lễ hội Tịch Điền, suốt hai tháng trước khi lễ hội diễn ra, từ tháng 10 đến tháng 12 âm lịch, đây là dịp giáp tết - những ngày tương đối bận rộn của người dân nông thôn. Người dân đã luôn có mặt đầy đủ, tham gia các chương trình tập luyện cho lễ hội (tập đội cờ, tập các bài trống cho dàn trống, tập đội múa rồng, củng cố các khâu trong lễ rước nước…) với tinh thần hăng say. Trong quá trình tập duyệt, Ban Tổ chức lễ hội cũng hỗ trợ kinh phí cho người tập là 20.000đ/ngày, nhưng những người dân ở đây nói rằng, số tiền đó đối với họ chẳng là bao, vì với họ chẳng cần đi đâu xa, chỉ cần làm thuê ở các xưởng trống, hoặc phụ xây… trong làng cũng có thể kiếm được 50.000 - 70.000đ/ngày. Họ tham gia vì đó chính là lễ hội của họ, “vì công việc chung của xã nên ai cũng nhiệt tình tập luyện, chưa bao giờ chúng tôi có một lễ hội to và đẹp như thế này” - một người dân cho biết.
        Sự tham gia của đội trống nữa Đọi Tam cũng là một ví dụ về tinh thần tự nguyện đóng góp cho cộng đồng: Họ tự bỏ tiền sắm trang phục, trống và khi tham gia tập luyện chỉ lấy công như những đội khác (đội rồng, đội cờ, đội nghi lễ).

Du khách thi vẽ trâu ở lễ hội Tịch Điền
       Chương trình lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn (bao gồm thi vẽ trâu, đốt cây bông, bắn phao hoa, lễ rước, lễ cày Tịch Điền và đại lễ cầu an trong chùa Đọi…) đều có sự tham gia của người dân Đọi Sơn. Với lễ hội Tịch Điền, người dân thực sự tự hào vì chính nơi đây họ thấy được sự tái hiện của vị vua cách đây hàng ngàn năm, vị vua đã khuyến khích, động viên cho đồng ruộng của họ.
        Khác hẳn với những lễ hội được tổ chức theo kiểu “sân khấu hóa” (đưa các đoàn văn công, ca múa nhạc vào đảm nhiệm các diễn xướng trong lễ hội, người dân chỉ là khán giả), lễ hội Tịch Điền và lễ hội Lảnh Giang đã thực sự coi người dân tại các cộng đồng sở tại là chủ thể của lễ hội: toàn bộ những vai, những cảnh, những diễn xướng mang tính nghi lễ trong lễ hội (tế, múa rồng, chạy cờ, diễn xướng bọc trứng, múa rắn, múa đồng…) đều do người dân tham gia, đảm nhiệm. Người hóa thân thành vua Lê Đại Hành là một cụ già được nhân dân lựa chọn ở trong xã. Chính điều đó đã tạo được tinh thần cốt lõi của lễ hội truyền thống, mặc dù lễ hội Tịch Điền mới được phục dựng.
        Chính sự tham gia đông đảo của người dân của các cộng đồng sở tại vào tất cả các nghi trình lễ hội đã khiến cho người xem hội có cảm giác rằng mình đang được tham dự  vào một lễ hội cổ truyền rất lâu đời chứ không phải là một lễ hội mới được phục dựng và những yếu tố đương đại trong lễ hội không ảnh hưởng gì đến tinh thần của lễ hội truyền thống. Một du khách người Pháp khi tham dự lễ hội Tịch Điền đã nói: “Lần đầu tiên trong đời tôi được gặp một lễ hội như vậy, tôi thấy rất cảm động khi được hòa mình vào không khí lễ hội, ngắm nhìn những cô thiếu nữ gieo hạt giống và nam nữ tưng bừng nhày múa hát ca hân hoan trên rãnh cày”.
          Khi tiến hành phục dựng lễ hội theo mô hình này, các nhà quản lý địa phương đã nhận thấy đây là mô hình có tính chất bền vững bởi hầu hết các diễn xướng, nghi lễ trong lễ hội đều do người dân các cộng đồng đảm nhiệm, còn các yếu tố kỹ thuật thì lại được Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam bàn giao đầy đủ, kể cả vấn đề điều hành quản lý lễ hội.
         Phản ứng của cộng đồng với những yếu tố mới
         Sau khi thử nghiệm theo mô hình “Bảo tồn - Phát triển” với lễ hội Tịch Điền năm 2009, thấy đây là một bước đi đúng đắn, là cách làm hiệu quả, lãnh đạo tỉnh Hà Nam quyết định tiến tới một bước đi mạnh dạn hơn, đó là tiếp tục phục dựng lễ hội Lảnh Giang - trên địa bàn huyện Duy Tiên. Với lễ hội Lảnh Giang năm 2009, lễ hội đã đưa thêm những yếu tố đương đại mới vào như: phục dựng diễn xướng múa rắn bằng âm nhạc và trình diễn đương đại, sử dụng body painting, tổ chức liên hoan diễn xướng hầu thánh… với quan điểm rằng nghệ thuật đương đại không thay thế các nghi lễ truyền thống, mà dùng nó để làm tăng thêm tính hấp dẫn của nghi lễ truyền thống.
         Sử dụng các nghệ thuật đương đại vào phục dựng lễ hội truyền thống mặc dù hấp dẫn giới truyền thông và du khách, tạo được hiệu quả xã hội và truyền thông lớn nhưng lại vấp phải những ý kiến phản đối khá mạnh mẽ của các nhà khoa học. Nhiều ý kiến cho rằng: việc đưa thêm những yếu tố mới (hay còn gọi là đương đại) vào lễ hội truyền thống là không thể chấp nhận, bởi nó làm thay đổi, biến dạng lễ hội truyền thống…

Lễ hội đền Lảnh Giang
          Một trong những vấn đề bị phản đối gay gắt nhất từ phía các nhà khoa học là: đưa bodyart vào trong nghi lễ hầu thánh. Tuy nhiên, cách làm của Ban Tổ chức là không áp đặt mà họ đã có sự bàn bạc với những người làm nghề hầu thánh để đạt được sự đồng thuận.
          Bảo tồn và phát huy lễ hội truyền thống trong xã hội đương đại hiện nay là một câu hỏi lớn đối với các nhà khoa học và các nhà quản lý. Cách làm của lễ hội Tịch Điền và lễ hội Lảnh Giang là cách làm mới, rất cần thận trọng và cần có sự trao đổi, góp ý của các nhà khoa học. Tuy nhiên, lễ hội là của cộng đồng, do cộng đồng thực hiện và vì lợi ích của cộng đồng nên những ý kiến góp ý, phê phán của các nhà khoa học cũng cần phải dựa trên tinh thần tôn trọng cộng đồng. Trong hai trường hợp trên, nhiều ý kiến phê phán gay gắt nhưng chưa có sự nghiên cứu phản ứng từ cộng đồng.
          Thay lời kết tham luận này, chúng tôi xin dẫn lời của Paul Marcel, người Pháp đang làm luận văn tiến sĩ về lễ hội Việt Nam, cũng là người đã tham dự lễ hội đền Lảnh Giang: “Lưu giữ truyền thống bằng cách gắn với hiện đại là cách làm tích cực mà nhiều nơi, nhiều nước đã thành công”.
 
 
Tác giả bài viết: Cao Trung Vinh
Nguồn tin: Tạp chí Du lịch Việt Nam
 

Du lịch hà nam

Video clip

Du lịch hà nam

Du lịch hà nam

Đã xem: 1271
04/08/2013
Trần Thương linh từ

Trần Thương linh từ

Đã xem: 338
19/04/2017
Việt Nam - Vẻ đẹp bất tận

Việt Nam - Vẻ đẹp bất tận

Đã xem: 488
13/07/2016
Đền Lảnh Giang

Đền Lảnh Giang

Đã xem: 356
20/12/2016
Nhà hàng Lá Cọ 2

Nhà hàng Lá Cọ 2

Đã xem: 304
12/01/2017

Video


Thống kê

  • Đang truy cập: 22
  • Hôm nay: 234
  • Tháng hiện tại: 10618
  • Tổng lượt truy cập: 321421

Tiện ích

Thời tiết
Tỷ giá
  • Khai mạc trưng bày Chuyên đề “Nghi lễ chầu văn của người Việt ở Hà Nam”

    Khai mạc trưng bày Chuyên đề “Nghi lễ...

    Chào mừng ngày Di sản văn hóa Việt Nam lần thứ 18...

    Đọc tiếp

    Khai mạc trưng bày Chuyên đề “Nghi lễ chầu văn của người Việt ở Hà Nam”

    Chào mừng ngày Di sản văn hóa Việt Nam lần thứ 18 (23/11/2017), sáng ngày 21/11/2017, tại Bảo tàng tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc trưng bày Chuyên đề “Nghi lễ chầu văn của người Việt ở Hà Nam”.

    Chi tiết
  • Hến Phúc Châu

    Hến Phúc Châu

    Nằm kề dòng Châu Giang xanh ngắt, hiền hòa với...

    Đọc tiếp

    Hến Phúc Châu

    Nằm kề dòng Châu Giang xanh ngắt, hiền hòa với chất đất phù sa cổ pha cát non ngọt mát, giàu dưỡng chất, miền đồng bãi Phúc Châu (xã Hợp Lý, Lý Nhân) được thiên nhiên ban tặng nhiều thứ sản vật thơm thảo có tiếng. Một trong những thứ sản vật ấy phải kể đến con hến mà từ bao đời nay cứ tự nó sinh sôi, nảy nở như một thứ của "trời cho" nơi bến sông, ngoài bãi ở vùng đất trù mật bình yên này.

    Chi tiết
  • Việt Nam lần đầu tiên lọt vào danh sách Khách sạn tốt nhất thế giới

    Việt Nam lần đầu tiên lọt vào danh sách...

    Lần đầu tiên một khách sạn của Việt Nam giành vị...

    Đọc tiếp

    Việt Nam lần đầu tiên lọt vào danh sách Khách sạn tốt nhất thế giới

    Lần đầu tiên một khách sạn của Việt Nam giành vị trí cao của Condé Nast Traveler Awards, một trong hai giải thưởng uy tín hàng đầu trong ngành du lịch.

    Chi tiết
  • Xác định các sản phẩm và tuyến, điểm du lịch theo vùng

    Xác định các sản phẩm và tuyến, điểm du...

    Theo Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hà...

    Đọc tiếp

    Xác định các sản phẩm và tuyến, điểm du lịch theo vùng

    Theo Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hà Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, các sản phẩm và tuyến, điểm du lịch được chia làm 4 vùng. Vùng phía Tây tỉnh được quy hoạch là vùng du lịch sinh thái, tâm linh và nghỉ dưỡng. Vùng này bao gồm huyện Kim Bảng, một phần phía Tây thành phố Phủ Lý và phần phía Tây sông Đáy thuộc địa phận huyện Thanh Liêm.

    Chi tiết
  • Quy hoạch phát triển du lịch tỉnh Hà Nam phải đặt trong mối liên hệ, liên kết vùng thủ đô và vùng ĐBSH

    Quy hoạch phát triển du lịch tỉnh Hà Nam...

    Đó là ý kiến chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Đình...

    Đọc tiếp

    Quy hoạch phát triển du lịch tỉnh Hà Nam phải đặt trong mối liên hệ, liên kết vùng thủ đô và vùng ĐBSH

    Đó là ý kiến chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Đình Khang - Ủy viên TW Đảng, Bí thư Tỉnh ủy tại hội nghị BTV Tỉnh ủy thảo luận, cho ý kiến về Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Hà Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tổ chức sáng 10/11.Cùng dự hội nghị có đồng chí Phạm Sỹ Lợi – Phó Bí thư thường trực tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh.

    Chi tiết
  • Ban hành kế hoạch hành động đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn

    Ban hành kế hoạch hành động đưa du lịch...

    Bộ VH-TT&DL vừa ra Quyết định số 4215/QĐ-BVHTTDL...

    Đọc tiếp

    Ban hành kế hoạch hành động đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn

    Bộ VH-TT&DL vừa ra Quyết định số 4215/QĐ-BVHTTDL về việc ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 103/NQ-CP ngày 6-10-2017 của Chính phủ và Nghị quyết số 08-NQ/TƯ ngày 16-1-2017 của Bộ Chính trị về Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

    Chi tiết
  • Quy định mới về hướng dẫn viên trong Luật Du lịch 2017

    Quy định mới về hướng dẫn viên trong...

    Luật Du lịch 2017 đã được Quốc hội nước CHXHCN...

    Đọc tiếp

    Quy định mới về hướng dẫn viên trong Luật Du lịch 2017

    Luật Du lịch 2017 đã được Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam thông qua và có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2018. Luật Du lịch gồm 9 Chương 78 Điều, trong đó hướng dẫn viên du lịch là một nội dung quan trọng.

    Chi tiết
  • Cơ hội ngắm 'kỳ quan ánh sáng' ở Trung Đông

    Cơ hội ngắm 'kỳ quan ánh sáng' ở Trung...

    Sau 10 năm mong ngóng, cuối cùng người yêu nghệ...

    Đọc tiếp

    Cơ hội ngắm 'kỳ quan ánh sáng' ở Trung Đông

    Sau 10 năm mong ngóng, cuối cùng người yêu nghệ thuật trên toàn cầu cũng đã có thể tới chiêm ngưỡng công trình được hứa hẹn là "kỳ quan ánh sáng" ở Trung Đông, khi Bảo tàng Louvre Abu Dhabi được khánh thành ngày 8/11 ở thủ đô của Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE).

    Chi tiết
  • Manchester được vinh danh là thành phố Văn học của UNESCO

    Manchester được vinh danh là thành phố...

    Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp...

    Đọc tiếp

    Manchester được vinh danh là thành phố Văn học của UNESCO

    Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ngày 1/11 đã vinh danh Manchester - thành phố vốn được xem là thủ phủ của vùng Tây Bắc nước Anh - là Thành phố Văn học, nhằm ghi nhận những nỗ lực bảo tồn, phổ biến và quảng bá di sản văn học phong phú của thành phố này.

    Chi tiết
  • Những cổ vật tiêu biểu đất Hà Nam

    Những cổ vật tiêu biểu đất Hà Nam

    Hà Nam là vùng đất cổ, nơi các dòng sông giao thoa...

    Đọc tiếp

    Những cổ vật tiêu biểu đất Hà Nam

    Hà Nam là vùng đất cổ, nơi các dòng sông giao thoa lại nằm giữa 2 kinh đô cổ là Hoa Lư và Thăng Long, nơi xưa vùng núi Thanh Liêm, Kim Bảng người Việt cổ cư trú. Với đặc điểm đó, Hà Nam có số lượng cổ vật khá nhiều, tuy nhiên chúng bị vùi lấp trong những tầng đất đá hoặc lưu giữ trong những chốn tâm linh, tín ngưỡng.

    Chi tiết
  • Nhiều chương trình đặc biệt trong Năm Du lịch quốc gia 2018

    Nhiều chương trình đặc biệt trong Năm Du...

    Chiều 6/11, Bộ VHTT&DL và UBND tỉnh Quảng Ninh tổ...

    Đọc tiếp

    Nhiều chương trình đặc biệt trong Năm Du lịch quốc gia 2018

    Chiều 6/11, Bộ VHTT&DL và UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức họp báo giới thiệu Năm Du lịch quốc gia 2018-Hạ Long-Quảng Ninh.

    Chi tiết
  • Hội nghị tập huấn nghệ thuật đàn, hát văn, hát chầu văn năm 2017

    Hội nghị tập huấn nghệ thuật đàn, hát...

    Sáng ngày 06/11/2017, Sở Văn hóa, Thể thao và Du...

    Đọc tiếp

    Hội nghị tập huấn nghệ thuật đàn, hát văn, hát chầu văn năm 2017

    Sáng ngày 06/11/2017, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức hội nghị tập huấn nghệ thuật đàn, hát văn, hát chầu văn năm 2017.

    Chi tiết
  • Khởi tranh lượt về Giải Bóng đá nữ vô địch Quốc gia – Cúp Thái Sơn Bắc

    Khởi tranh lượt về Giải Bóng đá nữ vô...

    Chiều 6/11, trên Sân vận động Hà Nam, lượt về Giải...

    Đọc tiếp

    Khởi tranh lượt về Giải Bóng đá nữ vô địch Quốc gia – Cúp Thái Sơn Bắc

    Chiều 6/11, trên Sân vận động Hà Nam, lượt về Giải Bóng đá nữ vô địch Quốc gia - Cúp Thái Sơn Bắc đã chính thức khởi tranh.

    Chi tiết
  • Candela: Thị trấn trả tiền cho người đến sống

    Candela: Thị trấn trả tiền cho người đến...

    Thị trưởng của thị trấn Candela, Ý đã đề ra một...

    Đọc tiếp

    Candela: Thị trấn trả tiền cho người đến sống

    Thị trưởng của thị trấn Candela, Ý đã đề ra một giải pháp thiết thực để tăng lượng dân số suy giảm: trả tiền cho người đến đây sinh sống. Thị trưởng Nicola Gatta muốn thị trấn nhỏ theo phong cách trung cổ ở Puglia này tỏa sáng như trong thập niên 90 - khi hơn 8000 người dân sinh sống ở đây. Ngày nay, con số này giảm xuống chỉ còn 2700 người. Vì vậy, để phục hồi sự thịnh vượng, thị trưởng Gatta đề nghị trả tới 2000 euro (52,7 triệu đồng) để khuyến khích mọi người định cư.

    Chi tiết
  • Trưng bày triển lãm tại Hội chợ Công nghiệp - Thương mại đồng bằng sông Hồng Hà Nam 2017

    Trưng bày triển lãm tại Hội chợ Công...

    Tối ngày 30/10/2017, tại sân vận động thành phố...

    Đọc tiếp

    Trưng bày triển lãm tại Hội chợ Công nghiệp - Thương mại đồng bằng sông Hồng Hà Nam 2017

    Tối ngày 30/10/2017, tại sân vận động thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam phối hợp với Cục Công nghiệp địa phương (Bộ Công Thương) tổ chức khai mạc Hội chợ Công nghiệp - Thương mại Đồng bằng sông Hồng - Hà Nam 2017.

    Chi tiết